Konu Başlıkları

Güneş tarlası lisanssız elektrik üretimi yapılması anlamına gelen yerlerdir. Güneş tarlası sahibi olarak lisanssız elektrik üretimi yapabilir ve bu ürettiğiniz elektriği devlete satabilirsiniz. Güneş tarlası, başka bir ifade ile Güneş Enerjisi Santrali olarak da adlandırılır. Bu tarlalarda elektrik üretimi yapmanız için belirli bir maliyet gerekir. Son zamanların en çok yatırım yapılan işi güneş tarlalarıdır. Güneş tarlası kurmak için nereden başlamalıyım diyorsanız, sizlere bu konuda yardımcı olmaya çalışacağız.

Güneş tarlası kurmak oldukça maliyetlidir ve belirli bir süre harcamanız gerekir. Gerekli işlemlerin yapılması ve gerekli izinlerin alınması için yaklaşık 1-2 yıl aralığında beklemeniz gerekecektir. Ancak daha önce çağrı mektubu çıkmış olan, TEDAŞ tarafından projeleri onaylanmış olan ve belediye tarafından imar izinleri verişmiş olan hazır bir güneş tarlası almanız, işininiz kolaylaştıracaktır. Bu şekilde hazır güneş tarlası satın aldığınızda hemen üretime başlayabilir ve kazanç elde edebilirsiniz. Hazır güneş tarlalarının maliyetleri 100.000 ile 175.000 Euro arasında değişmektedir.

Hazır güneş tarlası aldığınızda diğer işlemler ile uğraşmanıza gerek kalmaz ve hemen iş başı yapabilirsiniz. Ancak hazır güneş tarlası bulamadıysanız ya da henüz yukarıdaki kadar sermayeniz yoksa, tüm işlemleri kendiniz yaptırmanız gerekir. Bu aşama da nereden başlayabilirim, nereden tarla bulabilirim, nasıl başvuru yaparım gibi pek çok soru aklınıza takılabilir. Sizlere güneş tarlası kurmak için nelerin gerekli olduğunu detaylı olarak anlatalım;

Güneş tarlası kurmak için gerekli aşamalar ve detayları

Güneş tarlası kurmak istiyorsanız ve henüz yeterli paranız yoksa, ayrıca nereden başlayacağınız tam olarak bilemiyorsanız aşağıdaki adımları takip etmeniz yeterli olacaktır.

1.Güneş tarlası için tarla, arazi seçiminin önemi;

Lisanssız elektik üretimi işine girerken alacağınız çok büyük riskler bulunmaz. Alacağınız en büyük risk tarla satın almak olacaktır ancak bu da bir risk değildir. Bu işi yapmasanız bile bir tarla sahibi olursunuz. Güneş tarlası için alacağınız arazinin özellikleri aşağıdaki gibi olmalıdır;

  • Alacağınız tarla çok verimli ya da aşırı verimli arazi statüsünde olmamalıdır.
  • Tarlanın sulu arazi olmaması gerekir.
  • Arazinin üzerinde buğday, ağaç, meyve gibi ürünlerin ekili olmaması gerekir. Kısacası arazinin üzerinde ekili ya da dikili hiçbir şey bulunmamalıdır.
  • Güneş tarlasına enerji nakli için hat çekilmesinin maliyeti yaklaşık 60.000 lirayı bulmaktadır. Bu nedenle tarlanızın enerji hatlarına yakın olmasına önem vermeniz gerekir.
  • Güneş tarlanızdan yüksek verim alabilmeniz için arazinizin güney cephede olmasına önem vermeniz gerekir.
  • Alacağınız arazinin fiyatının uygun olması, güneş tarlası maliyetinizin daha az olmasını sağlayacaktır. Bu nedenle yukarıdaki özellikleri taşıyan ve fiyatı uygun olan bir arazi satın almanızda fayda vardır.

2.Trafo merkezine olan mesafe ne kadar olmalıdır?

Güneş tarlası kurmak için satın alacağınız tarlanın trafo kapasitesini öğrenmeniz mümkün değildir. Ancak tarlanın trafo merkezine olan uzaklığı çok önemlidir. Bu uzaklığın en fazla 20 km olması gerekir. Eğer arazinizin trafo merkezine olan uzaklığı 20 km’den fazla ise güneş tarlası kurmak için yapacağınız başvuru olumsuz olacaktır.

Peki tarlanızın trafo merkezine yakınlığını nasıl öğreneceksiniz? Bunun en kolay yolu alacağınız tarlanın ada ve parsel bilgilerini öğrenerek, en yakın enerji dağıtım şirketine başvuru yapmaktır. Başvuru yapacağınız sırada “lisanssız elektrik üretmek istiyorum ve güneş tarlası kurmak istiyorum. Bu nedenle arsamın trafo merkezine yakınlığını öğrenmek istiyorum” şeklinde beyanınızı bildirmeniz gerekir. Bu beyanla birlikte, enerji dağıtım şirketindeki görevli kişi yardımcı olacak ve istediğiniz bilgiyi hemen verecektir.

3. İl Tarım Müdürlüğüne başvuru yapmak;

Arazinizi satın aldıktan ve trafo merkezine olan yakınlığını öğrendikten sonra yapmanız gereken 3. Adım il tarım müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuru yapmak olacaktır. Bu başvurunun amacı, il tarım müdürlüğünde bulunan mühendislerin arsanızı incelemesi ve arazinizin güneş tarlası için uygun olup olmadığını belirlemesidir. Bakanlık tarafından gönderilen mühendisler arsanızı inceledikten sonra size posta yoluyla bildirim yapacaklardır. Arazinizin güneş tarlası kurmak için uygun görülmesi halinde, size gelen bildirim kağıdında “marjinal tarım arazisidir” yazacaktır. Bu yazı sayesinde güneş tarlası işine başlamış olacaksınız.

İl tarım müdürlüğü işlemleri için endişelenmenize gerek yoktur. Çünkü buradaki yetkililer lisanssız elektrik üretimi için oldukça anlayışlı ve hoşgörülü davranmaktadır.

4.ÇED Muafiyet Raporu alınmalı mı?

ÇED muafiyet raporu, alacağınız arsanın çevreye zarar vermediğini göstermektedir. Kuracağınız güneş tarlasının zaten çevreye zararı bulunmaz. Daha önceki uygulamalarda güneş tarlası kurmak isteyenlerden bu rapor istenirdi ve bu raporu almak için yaklaşık 1 yıl beklemek zorunda kaldırınız. Bu rapor için çok sayıda memur, boş yere uğramış olurdu. Güneş tarlası kurmak isteyen kişilerin önünde en büyük engel olan bu muafiyet belgesinin alınması artık zorunlu değildir. Başka bir deyişle güneş tarlası kurmak istiyorsanız, artık ÇED Muafiyet raporu almak zorunda değilsiniz.

5.Enerji dağıtım şirketine başvuru yapılmalı

Yukarıdaki adımları tamamladıktan sonra enerji dağıtım şirketine giderek lisanssız elektrik üretimi için başvuru yapmak istediğinizi beyan etmeniz gerekir. Bu aşamada görevliler sizden bazı evrakları toparlamanızı isteyeceklerdir. Bu evraklar, elinizde olan ve ulaşmanızın kolay olduğu evraklardır. Evrakları teslim etmenizin ardından, başvuru yapılan yerdeki trafo merkezinde boşluk varsa, başvurunuz onaylanacaktır. Bu başvurunun sonucu size e-mail ile gönderilir. Çağrı mektubu adı verilen işlem, enerji dağıtım şirketinden alacağınız bu onaydır.

6. TEDAŞ projesi ve belediye izinlerinin alınması;

Çağrı mektubunu aldıktan sonra TEDAŞ’a bir proje vermeniz ve bu projeyi onaylatmanız gerekir. Ardından da belediyeden imar izni almalısınız. Bu süreçler sizi biraz zorlayabilir. Öncelikle TEDAŞ projesi için deneyimli ve daha önce güneş tarlası yapmış olan bir mühendisle çalışmanızı tavsiye ederiz. Deneyimli olan mühendisler TEDAŞ’ın proje için ne istediğini bilirler ve projenizi bu doğrultuda hazırlarlar. Aksi takdirde yani deneyimsiz biriyle çalıştığınızda projeniz onaylanmaz ve paranız ve zamanınız çöpe gider.

Hem paradan hem de zamandan kazanmak ve proje ile imar izni için çok uğraşmamak istiyorsanız, mühendisinizle anlaşma yapabilir ve proje ve izin konusunda ona yetki verebilirsiniz. Mühendisiniz projeyi onaylattıktan sonra imar izni için de yardımcı olabilir. Bu sayede yükünüz büyük oranda hafifler.

7. Başvuru sonuç aşaması;

Güneş tarlası kurmak için yukarıdaki bütün adımları tamamladıysanız, artık tarlanızı faaliyete geçirebilirsiniz. Gerekli izinlerin ve onayların alınmasının ardından 2 yıllık süreniz bulunuyor. Bu süre içinde tarlanızı kurup faaliyete geçirmeniz gerekir. Eğer tarlanız faaliyete geçmezse yeniden başvuru yapmanız gerekir. 2 yıl dolduktan sonra başvurularınızın tekrar onaylanması da kesin değildir. Bütün bu süreçlerle tekrar uğraşmamak için 2 yıllık süre içinde tarlanızı aktif hale getirmeniz tavsiye edilir.

8. Güneş tarlası yatırımınız için finans bulma aşaması;

Güneş tarlanızı kurmak için artık işin büyük bir kısmını hallettiniz. Geriye yalnızca yatırımınızı karşılamak için finans bulma aşaması kaldı. Bu aşamaya geldiyseniz işin yaklaşık %90’ını hallettiniz demektir. Türkiye’de finans bulmak için birden fazla kaynak mevcuttur. Bu kaynakları tek tek açıklayalım;

Banka kredisi alabilirsiniz;

Türkiye’deki bankaların büyük bir kısmı, lisanssız elektrik üretimi için destek sağlar. Bankalardaki kredi notunuz yüksekse yani bankaların gözünde iyi bir müşteriyseniz, tarlanızı finanse etmek için yüksek miktarlı kredi alabilirsiniz. Bu kredi için yaklaşık olarak %10-15 öz kaynak şartı ya da %25 teminat ya da ipotek vermek şartını yerine getirmeniz gerekir. Bu durumda bankalardan örneğin; 10 yıl vade ile 2 yıl geri ödemesiz olarak kredi almanız mümkündür. Bu örnekteki gibi pek çok banka, yatırım desteği sağlamaktadır.

Yap, işlet, devret modelinden faydalanabilirsiniz;

Yap, işlet devret modeli, Alman ve Çin firmaları tarafından uygulanan bir modeldir. Bu model, aslında büyük kazanç elde etmenizi sağlar. Alman ve Çin firmaları bu modelde, lisanssız elektrik üretmek için gerekli olan tüm işi kendileri yapar ve size kazanç üzerinden kâr payı verir. Bu kâr payı yıllık %10-15 civarındadır. İşletmeniz ne kadar büyükse kazancınız o kadar iyi olur. Bu firmalar tesisinizi kurarak işletmeye başlarlar ve her yıl size kâr payı verirler. Yaklaşık 10 yıl sonra da işletmeyi size devredip giderler. Bu sayede çocuklarınıza bile bırakabileceğiniz bir mirasınız olmuş olur ve işletmeniz oldukça değerlenir.

Diğer finansman seçenekleri var mıdır?

Türkiye’de bankaların verdikleri kredilere benzer şekilde finansman sağlayan, finansman şirketleri ve leasing kuruluşları vardır. Bu kuruluşlar, tıpkı banka kredileri gibi destek sağlarlar yani yap, işet, devret modeli gibi değildir.

Hibe ve teşviklerden de yararlanabilirsiniz;

Devletin, bu yatırımla ilgili teşvikleri oldukça büyüktür. Yenilenebilir enerji üretiminin artması 2023 hedefleri arasındadır. Bu nedenle yüksek oranda teşvik ve hibe desteği sağlanmaktadır. Bu teşvikler ve hibeler TDKD İpard adı altında sunulmaktadır. Bu hibelerden yararlanmak için bazı kriterleri taşıyor olmanız gerekir. Bu kriterler şu şekildedir;

  • Güneş tarlası projeniz için tüm izinlerin alınmış olması gerekir.
  • Güneş tarlası için tüm onayların alınmış olması gerekir.
  • Panel ve envanter seçiminin 25 yıl ömrü olan bir santral seçimi şeklinde yapılması gerekir. Hibe almak için olmazsa olmaz olan kural budur. Bunun için Türkiye çapında 30 MW’tı aşan bir tesis kurmanız gerekir.
  • Hibe için puanlama sistemi yapılmaktadır. Buna göre belirli kriterleri taşıyanlara verilecek puan üzerinden hibe ve teşvikler ödenir. Örneğin; 40 yaşın altındakiler için 20 puan, kadın yatırımcılar için ekstra 20 puan, elektrik mühendisleri için 20 puan şeklinde puanlamalar yapılır. Toplam puanınıza göre alacağınız teşvik tutarı da belirlenir.
  • Verilen teşvik tutarı 500.000 Euro’ya kadardır ve bunun yalnızca %65’i yatırımcıya ödenir.

Güneş tarlası kurmak için yapacağım yatırımın maliyeti toplamda ne kadar olur?

Güneş tarlası kurmak yani lisanssız elektrik üretim tesisi kurmak için yapacağınız yatırımların maliyetleri aşağıdaki şekilde belirlenecektir;

  • Arsanın maliyeti (bu değer, alacağınız arsanın değerine ve yerine göre değişecektir.)
  • Danışmanlık hizmeti bedeli olarak 10.000 lira (yukarıda sayılan adımların tamamını kendiniz hallederseniz, danışmanlık hizmetine para ödemek zorunda kalmazsınız ve yaklaşık olarak 10.000 liranız cebinizde kalır.)
  • Proje ve kabul giderleri olarak ortalama 15.000 lira (bu bedeli ödememek ve kendi işinizi kendiniz yapmak için yukarıda da bahsettiğimiz gibi bir elektrik mühendisi ile anlaşın ve kendi projenizi kendiniz yaptırın. Yaklaşık bu bedel karşılığında iyi bir mühendis bulabilir ve belediye izni de dahil olmak üzere işlemlerinizi hızlıca yaptırabilirsiniz.)

Sonuç;

Görüldüğü gibi güneş tarlası kurmak için çok fazla riske girmenize gerek yok. Ayrıca bu işin kazancı da oldukça fazladır. Bu işe harcayacağınız toplam maliyet, arsa yatırım bedeli ve proje maliyetiniz olacaktır. Bu maliyetler ile birlikte harcayacağınız zaman ise 6 ay ile 1,5 yıl arasında değişecektir. Eğer güneş tarlası kurup bir an önce faaliyete başlamak ve kazanmak istiyorsanız hemen hareket geçmenizi tavsiye ederiz.