Konu Başlıkları

Türkiye’de hemen hemen herkesin yapabileceği ek iş imkanları vardır. İşinizi bırakmadan, yıllarca çalıştığınız ve deneyim edindiğiniz alanda ek iş yaparak para kazanma imkânınız da bulunmaktadır. Bu mesleğin adına bilirkişilik denir. Bazı yerlerde karşılaştığınız ve anlamını çok da fazla bilmediğiniz bilirkişilik, mahkemelerin sizlerden deneyimli olduğunuz bir konuda yardım alması ve dosya başına para ödemesi anlamına geliyor. Şu anda ülkemizde bu mesleği yaparak, ayda binlerce lira kazanan kişiler mevcuttur. Bilirkişilik yaparak para kazanmak için bazı koşulları yerine getirmeniz gerekir. Sizlere bu meslek hakkında detaylı bilgi sunalım;

Bilirkişilik yaparak para kazanmak için nereden başlamalıyım?

Bilirkişilik yaparak ek gelir elde etmek için öncelikle bu meslek hakkında bilgi sahibi olmanız gerekir. Bilirkişinin ne olduğunu öğrenerek işe başlamalısınız. Ardından hangi alanlarda bu işi yapabileceğinizi, bu iş için yeterli olup olmadığınızı, başvuru için gerekli şartları taşıyıp taşımadığınızı ve bu işi yapmak için yeterli vaktinizin olup olmadığını değerlendirmeniz gerekir. Bilirkişilik, daha önceleri çok fazla bilinmezken, son zamanların en gözde mesleği haline gelmiştir. Bu işten ek gelir elde edenler olduğu gibi yalnızca bu işi yaparak hayatını idame ettirenler de mevcuttur.

Bilirkişi nedir?

Bilirkişi, belirli bir alanda uzmanlığı olan, özel ya da teknik bilgi gerektiren hallerde yazılı ya da sözlü olarak görüşüne başvurulan, gerçek ya da tüzel kişi sıfatında olan kişilerdir. Bilirkişiler, mahkemeler tarafından kendilerine verilen dosyalarda, hâkime görüş bildirmek ve davanın seyrini belirlemekle görevlidirler. Bilirkişilik yaparak, uzmanı olduğunuz bir konu hakkında hâkimin, söz konusu davayı çözebilmesine yardımcı olursunuz. Bu sayede hem para kazanabilir hem de hakimlerin işlerini hızlandırabilirsiniz.

Bilirkişi hangi işleri yapar?

Bilirkişi olarak, yazmış olduğunuz raporla ya da sözlü olarak, bir dava hakkındaki kanaatlerinizi mahkeme hâkimine bildirirsiniz. Bilirkişinin görüşlerinin alınmasının amacı ise yargılama ya da soruşturma aşamasında olan bir davada, hâkimin bilmediği teknik detayların anlatılması ve fikirlerinize başvurulmasıdır. Mahkeme, sizden istediği fikirleri açıkça belirtir. Siz de almış olduğunuz dosyada, hâkimin sizden istemiş olduğu bilgiler hakkındaki detayları anlatarak görüşlerinizi yazılı ya da sözlü olarak sunarsınız. Hâkimin istemiş olduğu bilgiler hukuki değildir, bilgi vermek için kanun araştırmasına germenize de gerek kalmaz. Ayrıca mahkeme tarafından hukuki olarak bir karar vermeniz de istenmez. Sizden, kimin suçlu olduğunu ya da kimin olmadığını değerlendirmeniz istenmez. Size, yalnızca davayla ilgili somut bilgileri sorulur.

Bilirkişilik yaparak para kazanmak için belli başlı olan hukuki temellere hâkim olmanız yeterlidir. Yazacağınız raporda gereksiz olan hiçbir şey girmeniz gerekmez. Yalnızca sizden istenen alanla ilgili görüşlerinizi bildirmeniz yeterli olacaktır. Mahkeme tarafından sizden alınacak olan rapor delil niteliği taşımaktadır ve hâkim tarafından dava dosyasına delil olarak eklenir. Bilirkişiler hâkimin gerek duyması durumunda, mahkemeye de çağırılabilmektedir. Bu işi yaparken önem vermeniz gereken nokta, aldığınız davanın süresine uymanız ve sizden istenilen sürede raporunuzu teslim etmenizdir.

Bilirkişi Nasıl Olunur?

Bilirkişilik Daire Başkanlığı

Bilirkişi olmak için yalnızca bir alanda deneyim yapmış olmanız yeterlidir. Bankacı, gazeteci, mühendis, doktor, eczacı ya da bunlar gibi herhangi bir mesleğe sahip olabilirsiniz. Önemli olan mesleğinizde belirle bir süre deneyim yapmış olmanızdır. Bilirkişilik yaparak para kazanmak için aşağıdaki şartları taşıyor olmanız gerekir;

  • Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmanız gerekir.
  • 25 yaşını aşmamış olmanız gerekir.
  • Fiili ehliyete sahip olmanız ya da hiçbir halde kısıtlı olmamanız gerekir.
  • Adli sicil kaydınızın temiz olması yani suç işlememiş olmanız gerekir.
  • Mesleğinizden men edilmemiş olmanız gerekir.
  • Kendi isteğinizin dışında, bir bilirkişi listesinden çıkmamış olmanız gerekir.
  • Başka bir adalet komisyonunda görev yapmıyor olmanız gerekir.
  • Kendi mesleğinizde en az 5 yıl deneyim sahibi olmanız gerekir. 2019 yılına kadar yalnızca 3 yıllık deneyim isteniyordu ancak hem bilirkişilerin daha verimli çalışması için hem de bu alandaki başvuruların yoğunluğunu azaltmak için 2018 yılında bu şart için güncelleme yapılmış ve başvuru için en az 5 yıl deneyim olması istenmiştir.

Bilirkişi başvurusu nasıl yapılır?

Bilirkişi olmak için başvurularınızı e-devlet üzerinden yapmalısınız. Adayların mobil imza ya da e-imza seçenekleri ile giriş yapmaları istenir. Sisteme giriş yaptıktan sonra Adalet Bakanlığı’nın sunduğu hizmetler bölümünden UYAP Bilirkişi Portalı Girişi kısmına ulaşabilir ve başvurunuzu birkaç adımda, kolayca tamamlayabilirsiniz.

Bilirkişi olmak için başvurularınız yazılı ya da posta yoluyla yapmamanız gerekir. Başvuruların elektronik ortamda yapılması istenmektedir. Başvurular ise her yılın Ekim ayıda yapılmaktadır. Son başvuru tarihi ise 31 Ekim’dir. Başvuruların ne zaman açıldığı, Adalet Bakanlığının resmi internet sitesinden duyurulmaktadır. Başvuruların sonuçları yani kimlerin bilirkişi olarak atandığı ise Ocak Ayında duyurulmaktadır.

Bilirkişi olmak için başvuru sırasında istenen belgeler nelerdir?

Bilirkişi olabilmek için başvuru sırasında, bir başvuru formu doldurmanız gerekir. Aynı zamanda online olarak bazı belgeler istenebilir. Bu belgeler, adli sicil kaydı, emekliler için emeklilik belgesi, mesleki deneyim belgesi ve uzman olunan alana ait diploma belgesidir.

Kimler bilirkişi olabilir?

Bilirkişi olmak için daha önce de belirtiğimiz gibi mesleki alanda 5 yıl deneyimin olması yeterlidir. İş Mahkemelerinde ve Ceza mahkemelerinde milyonlarca dava olduğu bilinmektedir. Hangi alanda deneyimli iseniz, mahkeme tarafından ihtiyaç duyulması anında, dosyalar tarafınıza yönlendirilir. Bilirkişi olmak için yalnızca çalışanlar değil emekliler ve esnaflar da başvuru yapabilir. 2018 yılında, çok sayıda esnafın bilirkişi sertifikası aldığı açıklanmıştır. Mesleki eğitimlerini ve yeterlilik belgelerini alan kişiler, bilirkişilik yaparak para kazanmak için başvurularını yapabilirler.

Bilirkişiler aylık ne kadar kazanır, ne kadar gelir elde eder?

Bilirkişiler, aylık sabit bir maaş almazlar. Aldıkları dosya başına ücretlendirilirler. Bu dosyanın ücreti ise mahkeme ve hâkim tarafından belirlenir. Ülkemizde çok sayıda dava olduğu düşünülürse, bilirkişilerin aylık kazandıkları rakamlar 7-8 bin civarını bulmaktadır. Bilirkişiler, dosya başına verdikleri rapor karşılığında para almaktadır. Bilirkişilerin dosya başına alacağı ücretler hâkim ve savcılara göre ve davanın zorluk derecesine göre değişmektedir. Hatta çok zor davalarda, kişinin uzmanlığına göre dosya başı ücretler bin liraları bulmaktadır. Her davanın dosyası için alt limit belirlenir. 2019 yılı için belirlenen dosya başı alt limit tutarı ise aşağıdaki şekilde sıralanabilir;

  • Yargıtay ve Danıştay’da ilk derece olarak görülen davalar için ödenen dosya başı ücret 500 liradır.
  • İcra ve iflas daireleri tarafından gönderilen dosyalar için en alt limit 190 liradır.
  • Bölge adliye ve bölge idare mahkemelerinde görülen davaların dosyası için en alt limit 400 liradır.
  • Sulh hukuk ve tüketici mahkemelerinde görülen davalar için dosya başı en alt limit 190 liradır.
  • Ağır caza mahkemelerinde görülen davaların dosyaları için en alt limit 380 liradır.
  • Asliye hukuk mahkemelerinde görülen davaların dosyaları için en alt limit 315 liradır.
  • Asliye ceza mahkemelerinde görülen davaların dosyaları için en alt limit 315 liradır.
  • Aile iş ve kadastro mahkemelerinde görülen davaların dosyaları için en alt limit 250 liradır.
  • Sulh ceza hakimliklerinde görülen davaların dosyaları için en alt limit 190 liradır.
  • Asliye ticaret mahkemelerinde görülen davaların dosyaları için en alt limit 380 liradır.
  • Cumhuriyet başsavcılıklarında yürütülen tüm soruşturmaların dosyaları için en alt limit 190 liradır.
  • İdare ve vergi mahkemelerinde görülen tüm davaların dosyaları için en alt limit 315 liradır.

Dosya başına alınacak ücretler, her yıl farklılık gösterir. Yukarıda yer alan ücretler 2019 yılı için belirlenmiştir. Görüldüğü gibi birden çok mahkeme tarafından, çok sayıda dava dosyası için binlerce lira kazanmak mümkündür. Bir bilirkişi bir yıl içinde toplam 300 davaya bakabilir. Bu davalardan ortalama olarak 300 lira kazanması durumunda yıllık kazancı 90 bin lira olur. Bu da vergiler düşüldükten sonra aylık net olarak 7 bin lira kazanılmasını sağlar.

Bilirkişi ücretleri ne zaman ve nereye ödenir?

Bilirkişilerin ücretleri, dava dosyası teslim edildikten ve işleme alındıktan sonra en geç 1 ay içinde hesaplarına yatırılmaktadır. Hâkime ulaşan rapor işlendikten sonra mutemetliğe bilgi verilir. Paranın yatırılmasıyla ilgili tüm sorumluluk mutemetliğe aittir. 1 ay içinde paranızı alamadığınız durumlarda yine mutemetliğe başvuru yapmanız gerekir. Paranız, belirtmiş olduğunuz hesap numaranıza iletilecektir.

Sonuç;

Bilirkişilik yapmak ve ek gelir elde etmek için belirli bir meslek dalında en az 5 yıl tecrübe edinmiş olmanız gerekir. Eğer bu tecrübenizi bir belge ile ya da adınıza yatan sigorta primleri ile kanıtlayabiliyorsanız, siz de bilirkişilik yaparak para kazanmak için başvuru yapabilir ve aylık binlerce lira kazanabilirsiniz. Bu işi yapabilmek için mutlaka başvuru yapmanız gerekir ve yaptığınız başvuru Adalet Bakanlığı tarafından kabul edilmiş olmalıdır.